Το καλάθι σας είναι άδειο
Συντακτική ομάδα του heals, 07-10-2026
Όλοι οι συγγραφείς
Μελάνωμα και καρκίνος του δέρματος: Ποιες είναι οι πρώτες ενδείξεις και πώς τις διαχειριζόμαστε;
Επιστρέψαμε από τις διακοπές, αλλά το καλοκαίρι έχει αφήσει τα σημάδια του στο δέρμα μας. Αυτή είναι μια καλή στιγμή να παρατηρήσουμε τις ελιές μας: έχει εμφανιστεί κάποια καινούργια ή έχει αλλάξει μία που ήδη είχαμε;
Ο καρκίνος του δέρματος είναι συχνός, ενώ το μελάνωμα αποτελεί μία από τις σοβαρότερες μορφές του. Ας δούμε τι είναι το μελάνωμα, ποια σημάδια χρειάζονται την προσοχή μας και πώς μπορούμε να προστατεύουμε το δέρμα μας.
Πίνακας Περιεχομένων
- 1. Καρκίνος του δέρματος: Τι είναι το μελάνωμα και πού οφείλεται;
- 2. Οι πρώτες ενδείξεις του μελανώματος: Ο κανόνας ABCDE
- 3. Προτάσεις Heals
- 4. Τι κάνουμε αν εντοπίσουμε κάτι ύποπτο;
- 5. Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε το δέρμα μας;
Καρκίνος του δέρματος: Τι είναι το μελάνωμα και πού οφείλεται;
Ο καρκίνος του δέρματος είναι ένα κακοήθες νεόπλασμα που αναπτύσσεται από τα κύτταρα της επιδερμίδας. Μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικές μορφές, με βασικότερες το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, που ανήκουν στους μη μελανωματικούς καρκίνους του δέρματος, καθώς και το μελάνωμα.
Το μελάνωμα εμφανίζεται όταν τα μελανοκύτταρα αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα. Τα κύτταρα αυτά παράγουν τη μελανίνη, τη χρωστική ουσία που δίνει το χρώμα στο δέρμα, τα μαλλιά και τα μάτια, ενώ συμμετέχουν και στον σχηματισμό των σπίλων.
Ενώ οι άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος είναι πιο συχνές, το μελάνωμα είναι λιγότερο συχνό, αλλά μπορεί να είναι πιο επιθετικό, καθώς έχει τη δυνατότητα να κάνει μεταστάσεις σε άλλα σημεία του σώματος, όπως στους λεμφαδένες και σε άλλα όργανα.
Η εμφάνιση του μελανώματος συνδέεται με διάφορους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες. Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, είτε από τον ήλιο είτε από τεχνητές πηγές (solarium), αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Παράλληλα, ρόλο μπορούν να παίξουν το οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό μελανώματος, ορισμένοι γονιδιακοί παράγοντες, η ύπαρξη πολλών σπίλων στο δέρμα (>50), το ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα και το ανοιχτόχρωμο δέρμα.
Ο καρκίνος του δέρματος είναι από τις συχνότερες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ένα σημαντικό ποσοστό των νέων περιστατικών καρκίνου κάθε χρόνο αφορά το δέρμα, ενώ και στη χώρα μας, οι διαγνώσεις μελανώματος έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Το μελάνωμα θεωρείται μια από τις πιο σοβαρές μορφές καρκίνου του δέρματος.
Οι πρώτες ενδείξεις του μελανώματος: Ο κανόνας ABCDE
Περίπου το 20-30% των μελανωμάτων αναπτύσσεται σε προϋπάρχοντες σπίλους, κοινά αποκαλούμενους «ελιές», ενώ το υπόλοιπο ποσοστό εμφανίζεται σε φαινομενικά υγιές δέρμα.
Στα αρχικά του στάδια, το μελάνωμα μπορεί να μην προκαλεί ιδιαίτερα συμπτώματα και να περάσει απαρατήρητο. Μια νέα βλάβη στο δέρμα ή ένας σπίλος που αρχίζει να αλλάζει, να μεγαλώνει, να αιμορραγεί ή να αποκτά διαφορετική εμφάνιση από τους υπόλοιπους αξίζει την προσοχή μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το μελάνωμα μπορεί να παρουσιαστεί κάτω ή γύρω από ένα νύχι. Μπορεί επίσης να προκαλεί κνησμό, ευαισθησία ή να εμφανιστεί ως πληγή που δεν επουλώνεται.
Ένας απλός και ευρέως χρησιμοποιούμενος οδηγός για την αναγνώριση πρώιμων προειδοποιητικών σημείων του μελανώματος είναι η «Αλφαβήτα του Μελανώματος» ή κανόνας ABCDE, όπου:
A-Ασυμμετρία (Asymmetry): Οι περισσότεροι καλοήθεις σπίλοι έχουν συμμετρικό σχήμα και στρογγυλό ή οβάλ περίγραμμα. Αντίθετα, ένας σπίλος που παρουσιάζει έντονη ασυμμετρία χρειάζεται αξιολόγηση.
B-Όρια (Border): Ένας καλοήθης σπίλος έχει συνήθως σαφή και ομαλά όρια. Ακανόνιστα ή οδοντωτά όρια μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι.
C-Χρώμα (Color): Οι καλοήθεις σπίλοι έχουν σχετικά ομοιόμορφο χρώμα. Όταν σε ένα σπίλο παρατηρούνται διαφορετικές αποχρώσεις (πολυχρωμία) καλό είναι να γίνει έλεγχος από δερματολόγο.
D-Διάμετρος (Diameter): Ένας σπίλος με διάμετρο μεγαλύτερη από περίπου 6 χιλιοστά αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά που μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω έλεγχο.
E-Εξέλιξη (Evolving): Οποιαδήποτε αλλαγή στο μέγεθος, το χρώμα ή τη γενικότερη εμφάνιση ενός σπίλου θα πρέπει να αξιολογείται, ιδιαίτερα όταν συμβαίνει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Προτάσεις Heals
Τι κάνουμε αν εντοπίσουμε κάτι ύποπτο;
Ένας σπίλος δεν χρειάζεται να παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά του κανόνα ABCDE για να θεωρηθεί ύποπτος. Ακόμη και ένα από αυτά είναι αρκετός λόγος για να ζητηθεί η γνώμη δερματολόγου.
Ο δερματολόγος εξετάζει αρχικά το δέρμα με γυμνό μάτι και στη συνέχεια μπορεί να χρησιμοποιήσει δερματοσκόπιο, μια ειδική συσκευή που επιτρέπει την πιο λεπτομερή εξέταση των σπίλων και άλλων δερματικών βλαβών. Αν κάποια βλάβη κριθεί ύποπτη, πραγματοποιείται βιοψία, δηλαδή η αφαίρεση δείγματος ιστού από τη βλάβη, το οποίο στη συνέχεια εξετάζεται στο εργαστήριο.
Αν επιβεβαιωθεί η διάγνωση του μελανώματος, η περαιτέρω αντιμετώπιση του εξαρτάται από το στάδιο και τα χαρακτηριστικά του όγκου. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση, φάρμακα στοχευμένης θεραπείας, ανοσοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία, ανάλογα με την περίπτωση. Μπορεί να χρειαστεί μόνο μια ή και περισσότερες από τις παραπάνω θεραπείες.
Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε το δέρμα μας;
Περιορισμός της έκθεσης στον ήλιοΑποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο, ειδικά μεταξύ 10:00 π.μ. και 16:00 μ.μ., όταν η ηλιακή ακτινοβολία είναι πιο έντονη. Η σκιά, τα κατάλληλα ρούχα, το καπέλο και τα γυαλιά ηλίου βοηθούν επίσης στην προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Περιορίζουμε την παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο και φροντίζουμε να μην προκαλούμε ηλιακά εγκαύματα. Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγεται η χρήση συσκευών τεχνητού μαυρίσματος (solarium).
Εφαρμόζουμε αντηλιακό ευρέος φάσματος (UVA/UVB) με δείκτη προστασίας SPF ≥30 σε όλα τα σημεία του δέρματος που είναι εκτεθειμένα στον ήλιο, περίπου 30 λεπτά πριν από την έκθεση. Το ανανεώνουμε κάθε 2 ώρες, καθώς και μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση.
Και με το σύμβολο “UVA” μέσα σε κύκλο στη συσκευασία. Το σύμβολο δηλώνει ότι ο δείκτης προστασίας από την UVA είναι τουλάχιστον το 1/3 του αναγραφόμενου SPF, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή σύσταση. Για παράδειγμα, σε ένα αντηλιακό SPF 30, ο δείκτης προστασίας UVA πρέπει να είναι τουλάχιστον 10. Αυτό δεν σημαίνει ότι προστατεύει μόνο από το 33% της UVA· αφορά τη σχέση μεταξύ των δύο δεικτών προστασίας.
Η προσθήκη έχει νόημα επειδή ο SPF εκφράζει κυρίως την προστασία από το ηλιακό έγκαυμα, που προκαλείται κυρίως από την UVB, και δεν περιγράφει από μόνος του το επίπεδο προστασίας UVA.
Η αντηλιακή προστασία χρειάζεται όλο τον χρόνο, για να μειώνουμε τον κίνδυνο μελανώματος και άλλων καρκίνων του δέρματος. Η υπεριώδης ακτινοβολία υπάρχει και τον χειμώνα και μπορεί να φτάνει στο δέρμα ακόμη και με συννεφιά.
Πρακτικά:
- Όταν βγαίνουμε έξω, εφαρμόζουμε αντηλιακό ευρέος φάσματος SPF ≥30 στα ακάλυπτα σημεία, όπως πρόσωπο, αυτιά, λαιμό και χέρια. Το ανανεώνουμε περίπου κάθε 2 ώρες όσο παραμένουμε έξω, και μετά το κολύμπι ή την εφίδρωση.
- Όταν ο δείκτης UV είναι ≥3, τα μέτρα προστασίας είναι ιδιαίτερα απαραίτητα, ανεξάρτητα από εποχή ή θερμοκρασία.
- Το αντηλιακό συμπληρώνει τη σκιά, το καπέλο και τα ρούχα. Μειώνει την έκθεση στην UV, αλλά δεν παρέχει πλήρη προστασία ούτε δικαιολογεί περισσότερη ώρα στον ήλιο.
Αυτοεξέταση
Ελέγχουμε το δέρμα μας μια φορά τον μήνα, χωρίς να ξεχνάμε το τριχωτό της κεφαλής, τις παλάμες, τα πέλματα και τα νύχια. Ο κανόνας ABCDE είναι ένας απλός τρόπος να θυμόμαστε τι πρέπει να προσέχουμε.
Ο τακτικός δερματολογικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός, ειδικά όταν έχουμε πολλούς σπίλους, οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό μελανώματος ή άλλους παράγοντες κινδύνου. Αν κριθεί αναγκαίο, ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει και χαρτογράφηση σπίλων.
Η αλλαγή στο μέγεθος, το σχήμα ή το χρώμα ενός σπίλου, αλλά και μια νέα δερματική βλάβη είναι ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοήσουμε. Η τακτική αυτοεξέταση και ο έλεγχος από τον δερματολόγο μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη διάγνωση του μελανώματος.
Πηγές
www.ellok.org: Καρκίνος δέρματος
www.iatriko.gr: Μελάνωμα (Καρκίνος του δέρματος)
www.iaso.gr: Μελάνωμα & καρκίνος δέρματος: Συμπτώματα, πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση
www.wikihealth.gr: Μελάνωμα: 8 θεραπείες για να το αντιμετωπίσετε
www.edae.gr
