Το καλάθι σας είναι άδειο
7' χρόνος ανάγνωσης
Συντακτική ομάδα του heals, 22-10-2026
Όλοι οι συγγραφείς
Υπνική άπνοια: Τι την προκαλεί και πώς την αντιμετωπίζουμε
Ξυπνάμε κουρασμένοι παρά τις ώρες ύπνου; Το έντονο ροχαλητό μπορεί να κρύβει κάτι πολύ σοβαρότερο: την υπνική άπνοια. Μια «αόρατη» διαταραχή που απειλεί την καρδιαγγειακή και μεταβολική μας υγεία.
Πίνακας Περιεχομένων
- 1. Τι είναι η υπνική άπνοια;
- 2. Τι συμβαίνει στον οργανισμό κατά τη διάρκεια μιας άπνοιας;
- 3. Προτάσεις Heals
- 4. Τι προκαλεί την αποφρακτική υπνική άπνοια;
- 5. Ποια είναι τα συμπτώματα;
- 6. Πώς αντιμετωπίζεται η υπνική άπνοια;
Τι είναι η υπνική άπνοια;
Είναι μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή σταματά και ξεκινά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού ύπνου, αναπνέουμε αυτόματα, ενώ ο αεραγωγός παραμένει επαρκώς ανοικτός ώστε ο αέρας να φτάνει στους πνεύμονες. Η συχνότερη μορφή είναι η αποφρακτική υπνική άπνοια (Obstructive Sleep Apnea – OSA), κατά την οποία ο ανώτερος αεραγωγός στενεύει ή αποφράσσεται επανειλημμένα κατά τον ύπνο.
Υπάρχει επίσης η κεντρική υπνική άπνοια, στην οποία το πρόβλημα δεν οφείλεται πρωτίστως σε μηχανική απόφραξη, αλλά σε παροδική απουσία ή μειωμένη αναπνευστική ώση από το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Υπάρχει και ένας τρίτος τύπος, η μικτή, η οποία είναι είναι ένας συνδυασμός αποφρακτικής και κεντρικής υπνικής άπνοιας. Στην αποφρακτική υπνική άπνοια, οι μύες του ανώτερου αεραγωγού χαλαρώνουν κατά τον ύπνο και, σε άτομα με προδιάθεση, ο φάρυγγας μπορεί να στενέψει σημαντικά ή να κλείσει παροδικά. Το αποτέλεσμα είναι επαναλαμβανόμενες άπνοιες, δηλαδή διακοπές της αναπνευστικής ροής, ή υπόπνοιες, δηλαδή σημαντικές μειώσεις της ροής. Τα επεισόδια αυτά μπορεί να επαναλαμβάνονται πολλές φορές μέσα στην ίδια νύχτα.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό κατά τη διάρκεια μιας άπνοιας;
Όταν ο αεραγωγός αποφράσσεται, η ροή του αέρα προς τους πνεύμονες μειώνεται ή διακόπτεται. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πτώση του κορεσμού του αίματος σε οξυγόνο και σε αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα. Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τη διαταραχή και ενεργοποιεί μηχανισμούς διέγερσης, με αποτέλεσμα το άτομο να περνά για πολύ μικρό χρονικό διάστημα σε πιο επιφανειακό στάδιο ύπνου ή να ξυπνά στιγμιαία. Η αναπνευστική προσπάθεια αυξάνεται, ο αεραγωγός ανοίγει ξανά και η αναπνοή αποκαθίσταται. Το πρόβλημα είναι ότι ο κύκλος αυτός μπορεί να επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέσα στη νύχτα. Έτσι, ακόμη και όταν το άτομο δεν αντιλαμβάνεται συνειδητά τα νυχτερινά ξυπνήματα, ο ύπνος κατακερματίζεται και χάνει την αναμενόμενη αποκαταστατική του λειτουργία.
Heals Tip: Το γεγονός ότι κάποιος «κοιμάται πολλές ώρες» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ύπνος του είναι ποιοτικός. Οι επαναλαμβανόμενες διαταραχές της αναπνοής μπορούν να κατακερματίζουν τον ύπνο χωρίς το άτομο να θυμάται ότι ξύπνησε.
Διαβάστε περισσοτερα για οφέλη του ύπνου εδώ: https://shorturl.at/A1jSD
Προτάσεις Heals
Τι προκαλεί την αποφρακτική υπνική άπνοια;
Η αποφρακτική υπνική άπνοια προκύπτει από την αλληλεπίδραση ανατομικών και λειτουργικών παραγόντων που επηρεάζουν τη βατότητα του ανώτερου αεραγωγού.
1) Η παχυσαρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Η αυξημένη εναπόθεση λιπώδους ιστού στην περιοχή του τραχήλου και γύρω από τον ανώτερο αεραγωγό μπορεί να μειώσει τη διάμετρό του και να αυξήσει την πιθανότητα σύγκλεισης κατά τον ύπνο. Ο κίνδυνος αυξάνεται σε άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος. Είναι σημαντικό, όμως, να μην θεωρείται η υπνική άπνοια αποκλειστικά «νόσος των υπέρβαρων». Μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα φυσιολογικού σωματικού βάρους, όταν υπάρχουν άλλοι σημαντικοί ανατομικοί ή λειτουργικοί παράγοντες.
2) Η υπνική άπνοια συσχετίζεται συχνά με παθήσεις όπως η αρτηριακή υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και άλλα καρδιομεταβολικά προβλήματα. Ωστόσο, σημαντικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν και ανατομικά χαρακτηριστικά, όπως η στενότητα του ανώτερου αεραγωγού, η διόγκωση των αμυγδαλών, η μορφολογία της κάτω γνάθου και του προσώπου, καθώς και άλλες ιδιαιτερότητες της ανατομίας του φάρυγγα.
3) Η ηλικία επίσης επηρεάζει τον κίνδυνο, καθώς με την πάροδο των ετών μεταβάλλεται η μυϊκή λειτουργία και η ανατομία των ανώτερων αεραγωγών. Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης άτομα με οικογενειακό ιστορικό υπνικής άπνοιας.
4) Η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα και ορισμένα φάρμακα που προκαλούν μυϊκή χαλάρωση ή καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορεί να επιδεινώσουν την απόφραξη σε ευάλωτα άτομα. Η ύπτια θέση κατά τον ύπνο μπορεί επίσης να επιδεινώνει την αποφρακτική υπνική άπνοια σε άτομα με θέση-εξαρτώμενη OSA, καθώς η βαρύτητα ευνοεί την οπίσθια μετατόπιση των μαλακών μορίων του ανώτερου αεραγωγού.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι το έντονο και επίμονο ροχαλητό, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από διακοπές της αναπνοής. Άλλα συχνά συμπτώματα είναι οι παρατηρούμενες παύσεις της αναπνοής από τον/τη σύντροφο, οι απότομες αφυπνίσεις με αίσθημα πνιγμού ή λαχανιάσματος, ο ανήσυχος ύπνος και η υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το άτομο μπορεί επίσης να ξυπνά με ξηροστομία ή πονοκέφαλο, να αισθάνεται ότι δεν ξεκουράστηκε παρά τις επαρκείς ώρες ύπνου και να εμφανίζει δυσκολία στη συγκέντρωση, μειωμένη πνευματική απόδοση, ευερεθιστότητα ή μεταβολές της διάθεσης. Η ημερήσια υπνηλία είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα οδήγησης, εργασίας και ασφαλούς εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.
Η διάγνωση της υπνικής άπνοιας ξεκινά με ένα πλήρες ιστορικό και μια φυσική εξέταση ενδοσκόπησης ρινός και λαρυγγοσκόπησης. Απαιτείται ιατρική αξιολόγηση και, όταν υπάρχει κλινική υποψία, αντικειμενικός έλεγχος της αναπνοής κατά τον ύπνο. Η πολυυπνογραφία (polysomnography – PSG) αποτελεί την πληρέστερη εξέταση.
Πώς αντιμετωπίζεται η υπνική άπνοια;
Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου, την αιτία, την ανατομία του αεραγωγού, το σωματικό βάρος, τις συνοσηρότητες και τις προτιμήσεις του ασθενούς. Οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής αποτελούν σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης. Περιλαμβάνουν τη διαχείριση του σωματικού βάρους, τη συστηματική σωματική δραστηριότητα, την αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, τη διακοπή του καπνίσματος και την προσεκτική αξιολόγηση φαρμάκων που μπορεί να επιδεινώνουν τη διαταραχή της αναπνοής. Σε ασθενείς με θέση-εξαρτώμενη OSA μπορεί να χρησιμοποιηθεί θεραπεία θέσης, με στόχο τον περιορισμό του ύπνου σε θέση ανάσκελα που επιδεινώνει την απόφραξη.
Για τη μέτρια έως σοβαρή αποφρακτική υπνική άπνοια, η θεραπεία με θετική πίεση των αεραγωγών (PAP) αποτελεί βασική θεραπευτική επιλογή και συνιστάται ως θεραπεία πρώτης γραμμής. Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί επίσης να εξεταστούν ειδικές ενδοστοματικές συσκευές, όπως οι συσκευές προώθησης της κάτω γνάθου, ενώ σε συγκεκριμένες ανατομικές περιπτώσεις μπορεί να αξιολογηθεί χειρουργική αντιμετώπιση.
Το CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) παρέχει συνεχή θετική πίεση μέσω μιας ειδικής μάσκας που εφαρμόζει στη μύτη ή στη μύτη και το στόμα. Η πίεση αυτή λειτουργεί σαν ένα «πνευματικό στήριγμα» του ανώτερου αεραγωγού, εμποδίζοντας την κατάρρευσή του κατά τον ύπνο. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται τα επεισόδια άπνοιας και υπόπνοιας και βελτιώνεται η αναπνευστική σταθερότητα. Η θεραπεία μπορεί να βελτιώσει την υπνηλία, την ποιότητα του ύπνου και την καθημερινή λειτουργικότητα. Η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη συστηματική χρήση της. Δυσφορία από τη μάσκα, διαρροή αέρα, ξηρότητα της μύτης ή του στόματος και δυσκολία προσαρμογής δεν σημαίνουν ότι η θεραπεία πρέπει να εγκαταλειφθεί. Συχνά μπορούν να αντιμετωπιστούν με διαφορετικό τύπο μάσκας, ρύθμιση της πίεσης, υγραντήρα ή επανεκτίμηση από την ομάδα ύπνου.
Heals Tip: Η απώλεια βάρους δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να διακόψει μόνος του το CPAP. Ακόμη και όταν υπάρξει σημαντική βελτίωση του σωματικού βάρους, η ανάγκη για PAP πρέπει να επανεκτιμάται αντικειμενικά από τον θεράποντα ιατρό.
Πηγές
Kapur, V.K., Auckley, D.H., Chowdhuri, S., Kuhlmann, D.C., Mehra, R., Ramar, K. and Harrod, C.G. (2017) ‘Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline’, Journal of Clinical Sleep Medicine , 13(3), pp. 479–504. doi:10.5664/jcsm.6506.
Rosen, I.M., Kirsch, D.B., Carden, K.A., Malhotra, R.K., Ramar, K., Aurora, R.N., Kristo, D.A., Martin, J.L., Olson, E.J., Rosen, C.L., Rowley, J.A. and Shelgikar, A.V. (2018) ‘Clinical Use of a Home Sleep Apnea Test: An Updated American Academy of Sleep Medicine Position Statement’, Journal of Clinical Sleep Medicine , 14(12), pp. 2075–2077. doi:10.5664/jcsm.7540.
Malhotra, R.K., Kirsch, D.B., Kristo, D.A., Olson, E.J., Aurora, R.N., Carden, K.A., Chervin, R.D., Martin, J.L., Ramar, K., Rosen, C.L., Rowley, J.A. and Rosen, I.M. (2018) ‘Polysomnography for Obstructive Sleep Apnea Should Include Arousal-Based Scoring: An American Academy of Sleep Medicine Position Statement’, Journal of Clinical Sleep Medicine , 14(7), pp. 1245–1247. doi:10.5664/jcsm.7234.
Badr, M.S., Khayat, R.N., Allam, J.S., Hyer, S., Mustafa, R.A., Naughton, M.T., Patil, S., Pien, G.W., Randerath, W. and Won, C. (2025) ‘Treatment of Central Sleep Apnea in Adults: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline’, Journal of Clinical Sleep Medicine , 21(12), pp. 2181–2191. doi:10.5664/jcsm.11858.
American Academy of Sleep Medicine (AASM) (2025) ‘Clinical Use of a Home Sleep Apnea Test: An Updated American Academy of Sleep Medicine Position Statement’. American Academy of Sleep Medicine . Available at: AASM – Clinical use of a home sleep apnea test
American Academy of Sleep Medicine (AASM) (2025) ‘Polysomnography for Obstructive Sleep Apnea Should Include Arousal-Based Scoring: An American Academy of Sleep Medicine Position Statement’. American Academy of Sleep Medicine . Available at: AASM – Polysomnography for obstructive sleep apnea
