Εκχυλίσματα Φαρμακευτικών Μανιταριών: Ποιες είναι οι δράσεις τους στον οργανισμό

Lentinula edodes (Shiitake): Το κύριο βιοδραστικό μόριο είναι η λεντινάνη, μία β-γλυκάνη με επιπλέον διακλαδώσεις στη χημική της δομή, η οποία αποτελεί την ειδοποιό διαφορά με το Reishi. Η λεντινάνη παρουσιάζει κλινικά τεκμηριωμένη αντικαρκινική δράση, διότι πέρα από την ενεργοποίηση των NKCs και των κυτταροτοξικών Τ-λεμφοκυττάρων, έχει μία μοναδική ιδιότητα να ρυθμίζει το μικροπεριβάλλον του όγκου. Πιο συγκεκριμένα, προκαλεί αύξηση της διήθησης ανοσοκυττάρων στα ογκολογικά διαμερίσματα, τα οποία δύνανται να θανατώσουν τα καρκινικά κύτταρα, και μειώνει την έκκριση ανοσοκατασταλτικών κυτταροκινών από τα καρκινικά κύτταρα, καθιστώντας τα πιο εκτεθειμένα στους φυσικούς ανοσολογικούς μηχανισμούς. Η αντιφλεγμονώδης και αντιμικροβιακή δράση του γένους Shiitake, είναι παρόμοια με του γένους Reishi, τόσο από πλευράς μηχανισμού όσο και έντασης. Το Shiitake δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη νευροπροστατευτική δράση, καθώς δεν παρατηρείται ρύθμιση του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης- επινεφριδίων, όπως στην περίπτωση του Reishi.

Ganoderma lucidum - Reishi: Είναι γνωστά για την ανοσορρυθμιστική τους δράση, δηλαδή την ιδιότητα να ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση με βάση τις ανάγκες του οργανισμού, και όχι απλά να την διεγείρουν. Τα βασικά βιοδραστικά συστατικά που αποδίδουν τα μανιτάρια Reishi είναι οι β-γλυκάνες και οι πρωτεογλυκάνες. Mέσω της πρόσδεσής τους σε συγκεκριμένους υπότυπους υποδοχέων κυττάρων του ανοσοποιητικού, επιφέρουν αυξημένη φαγοκυτταρική δραστικότητα μακροφάγων, ενίσχυση κυταροτοξικότητας φυσικών φονικών κυττάρων (Natural killers cells- NKCs) αυξημένη παραγωγή ιντερλευκινών και ιντερφερόνης-γ, αλλά και μείωση υπερπαραγωγής του παράγοντα TNF-a σε χρόνια φλεγμονή. Την αντιφλεγμονώδη δράση του γένους Reishi ενισχύουν και τα τριτερπένια και οι πολυσακχαρίτες που περιέχει σαν βιοδραστικά συστατικά. Τον πιο χαρακτηριστικό μηχανισμό της εν λόγω δράσης αποτελεί η αναστολή της κυκλοοξυγενάσης-2 (COX-2).

Ο μηχανισμός αυτός ομοιάζει με τον μηχανισμό δράσης των ΜΣΑΦ (π.χ. Ιβουπροφαίνη), με τη διαφορά ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια δεν αυξάνουν τον όγκο του πλάσματος, με συνέπεια την αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Αντιθέτως, παρουσιάζουν θετική επίδραση στο καρδιαγγειακό, μέσω αποτοξίνωσης του οργανισμού από τοξικές ελεύθερες ρίζες, οι οποίες εκκινούν φλεγμονές των αγγείων και όχι μόνο. Στη μείωση του οξειδωτικού στρες στηρίζεται επιπλέον η ηπατοπροστατευτική και νευροπροστατευτική δράση των μανιταριών Reishi. H αποφυγή της υπεροξείδωσης λιπιδίων στην ηπατική κυκλοφορία εμποδίζει τη λιπώδη διήθηση στο ήπαρ, ενώ η αύξηση παραγωγής αντιοξειδωτικών ενζύμων όπως η υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, υποστηρίζει την ακεραιότητα των κυττάρων του ήπατος και των υπόλοιπων ιστών. Yπάρχουν μελέτες που καταδεικνύουν την ύπαρξη ήπιας αντικαρκινικής δράσης, η οποία είναι ανοσοεξαρτώμενη και όχι κυτταροτοξική, δηλαδή στηρίζεται στην ανοσορρυθμιστική δράση των Reishi.

Grifola frondosa (Maitake): Η ειδοποιός διαφορά συγκριτικά με τα προαναφερέντα είδη έγκειται στην αντιδιαβητική δράση των μανιταριών Maitake. Η δράση αυτή αποδίδεται κυρίως στα βιοδραστικά λιπίδια που αποδίδουν τα μανιτάρια Maitake, τα οποία ενεργοποιούν τον μεταγραφικό παράγοντα PPAR-γ. O εν λόγω παράγοντας ενεργοποιεί την έκφραση γονιδίων που αυξάνουν με έμμεσο τρόπο την πρόσληψη γλυκόζης σε μυς και λιπώδη ιστό, με αποτέλεσμα την μείωση της γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος. Επιπλέον, ο PPAR-γ σχετίζεται και με αύξηση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη. Συνεπώς, πέρα από την αντιφλεγμονώδη, αντιμικροβιακή και αντικαρκινική δράση τους, τα εκχυλίσματα από μανιτάρια Maitake αποτελούν ιδανική επιλογή για συμπληρωματική θεραπεία σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 κυρίως. Η νευροπροστατευτική τους δράση θεωρείται αμελητέα καθώς περιορίζεται στις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.

Cordyceps: Πιθανότατα αποτελεί το γένος με το ευρύτερο φάσμα δράσεων, όπως και το Reishi. Το βασικό βιοδραστικό μόριο που αποδίδει είναι η cordycepin, η οποία αποτελεί νουκλεοζιδικό παράγωγο. Η προέλευσή της παρέχει μοναδικό μηχανισμό δράσης έναντι καρκινικών κυττάρων, καθώς αναστέλλει τη σύνθεση του RNA τους και οδηγεί σε απευθείας απόπτωση. Επίσης, αναστέλλει την αγγειογένεση των καρκινικών κυττάρων, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες αιμάτωσής τους, με αποτέλεσμα την νέκρωσή τους. Ακόμη, το γένος cordyceps παρουσιάζει αξιοσημείωτη αντιδιαβητική δράση, ασθενέστερη ωστόσο από αυτή των Maitake, ενώ η καρδιοπροστατευτική του δράση είναι ισοδύναμη με αυτή του γένους Reishi. Τέλος, η νευροπροστατευτική τους δράση είναι ασθενής.

Hericium Erinaceus - Lion’s Mane: Παρέχει αξιοσημειώτη νευροπροστατευτική και νευροαναγεννητική δράση. Αυτό επιτυγχάνεται χάρη στα ιδιαίτερα βιοδραστικά μόρια που αποδίδει το εκχύλισμα των Lion’s mane. Πρόκειται για μία συγκεκριμένη ομάδα παραγώγων τερπενίων που ονομάζονται ερικονεμάδες, αλλά και για ορισμένα μικρά αρωματικά μόρια που εντοπίζονται στο καπέλο του μανιταριού και η χημική τους δομή δεν είναι πλήρως αποσαφηνισμένη, που ονομάζονται ερινακεμάδες. Τα προαναφερόμενα μόρια προάγουν την έκκριση του νευρικού αυξητικού παράγοντα NGF (Nerve Growth Factor), με αποτέλεσμα τη δυναμική βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών όπως η μνήμη, η μάθηση και η συγκέντρωση. Οι δράσεις που αναφέρθηκαν και στα παραπάνω είδη μανιταριών, εντοπίζονται και εδώ αλλά σε ασθενέστερο βαθμό.

Inonotus obliquus (Chaga): Το είδος Chaga ξεχωρίζει για την ισχυρή αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη και αντικαρκινική δράση του, λόγω της υψηλής απόδοσης των εκχυλισμάτων του σε τριτερπένια και πολυσακχαρίτες (κυρίως β-γλυκάνες). Μελέτες καταδεικνύουν ισχυρή δράση έναντι του οξειδωτικού στρες, μέσω εξουδετέρωσης των ελευθέρων ριζών και ενίσχυσης των ενδογενών αντιοξειδωτικών μηχανισμών. Η αντιδιαβητική του δράση είναι ήπια και έμμεση, ενώ δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για νευροπροστατευτική δράση.