Το καλάθι σας είναι άδειο
Συντακτική ομάδα του heals, 12-05-2026
Όλοι οι συγγραφείς
Μέθοδοι Αντισύλληψης: Μύθοι και Αλήθειες
Η αντισύλληψη αποτελεί βασικό στοιχείο της αναπαραγωγικής υγείας, καθώς συμβάλλει τόσο στην αποφυγή ανεπιθύμητων κυήσεων όσο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην πρόληψη των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (ΣΜΝ). Παρόλο που η ιατρική επιστήμη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο και υπάρχουν πλέον αξιόπιστες και αποτελεσματικές μέθοδοι, εξακολουθούν να υφίστανται λανθασμένες αντιλήψεις που επηρεάζουν αρνητικά την ορθή επιλογή και χρήση τους.
Πίνακας Περιεχομένων
- 1. Τι είναι η αντισύλληψη
- 2. Κατηγορίες μεθόδων αντισύλληψης
- 3. Προτάσεις Heals
- 4. Μύθοι και Αλήθειες
- 5. Συμπέρασμα
Τι είναι η αντισύλληψη
Η αντισύλληψη είναι το σύνολο των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη μιας εγκυμοσύνης, είτε εμποδίζοντας την ωορρηξία, είτε τη γονιμοποίηση, είτε την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα. Στην πράξη, στοχεύει στο να διακοπεί ένα ή περισσότερα στάδια της αναπαραγωγικής διαδικασίας με ελεγχόμενο και αναστρέψιμο τρόπο.
Οι πιο συχνές μορφές αντισύλληψης περιλαμβάνουν τις ορμονικές μεθόδους. Αυτές δρουν κυρίως αναστέλλοντας την ωορρηξία μέσω ρύθμισης των ορμονών (οιστρογόνα και προγεσταγόνα), ενώ παράλληλα μεταβάλλουν τη σύσταση της τραχηλικής βλέννας, καθιστώντας δυσκολότερη τη διέλευση των σπερματοζωαρίων.
Υπάρχουν επίσης οι μέθοδοι φραγμού, με πιο γνωστό το ανδρικό προφυλακτικό, που λειτουργούν μηχανικά, εμποδίζοντας την επαφή των σπερματοζωαρίων με το ωάριο. Το προφυλακτικό έχει επιπλέον σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς μειώνει και τον κίνδυνο μετάδοσης σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων.
Μια άλλη σημαντική κατηγορία είναι οι ενδομήτριες συσκευές (σπιράλ), οι οποίες τοποθετούνται μέσα στη μήτρα και μπορεί να είναι είτε χαλκού είτε ορμονικές. Δρουν μεταβάλλοντας το ενδομήτριο περιβάλλον και δυσχεραίνοντας τη γονιμοποίηση ή την εμφύτευση.
Τέλος, υπάρχουν και οι φυσικές μέθοδοι αντισύλληψης, όπως ο υπολογισμός των γόνιμων ημερών, οι οποίες βασίζονται στην παρακολούθηση του κύκλου, αλλά έχουν χαμηλότερη αποτελεσματικότητα λόγω της μεταβλητότητας της ωορρηξίας. Υπάρχει επίσης η επείγουσα αντισύλληψη, που χρησιμοποιείται μετά από μη προστατευμένη επαφή και δρα κυρίως καθυστερώντας την ωορρηξία, μειώνοντας έτσι την πιθανότητα γονιμοποίησης.
Συνολικά, η επιλογή μεθόδου εξαρτάται από ιατρικούς, ορμονικούς και πρακτικούς παράγοντες και ιδανικά γίνεται εξατομικευμένα με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.
Κατηγορίες μεθόδων αντισύλληψης
Οι μέθοδοι αντισύλληψης διακρίνονται σε μη ορμονικές και ορμονικές, με διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης και επίπεδα αποτελεσματικότητας.
Μη ορμονικές μέθοδοι
Οι μέθοδοι φραγμού, όπως το προφυλακτικό, το διάφραγμα και το τραχηλικό κάλυμμα, λειτουργούν εμποδίζοντας τη διέλευση των σπερματοζωαρίων προς τη μήτρα. Το ανδρικό προφυλακτικό αποτελεί τη μοναδική ευρέως διαθέσιμη μέθοδο που προσφέρει ταυτόχρονα προστασία από εγκυμοσύνη και ΣΜΝ, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό για τη δημόσια υγεία.
Η ενδομήτρια συσκευή (IUD) είναι μία από τις πλέον αξιόπιστες επιλογές, με μακροχρόνια δράση και υψηλό ποσοστό επιτυχίας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα ενδομήτρια μέσα συγκαταλέγονται στις πιο αποτελεσματικές αναστρέψιμες μεθόδους αντισύλληψης.
Τέλος, οι φυσικές μέθοδοι, όπως η περιοδική αποχή, βασίζονται στον υπολογισμό της γόνιμης περιόδου. Αν και δεν παρουσιάζουν ανεπιθύμητες ενέργειες, εμφανίζουν χαμηλότερη αποτελεσματικότητα, ιδιαίτερα σε γυναίκες με ασταθή κύκλο.
Ορμονικές μέθοδοι
Οι ορμονικές μέθοδοι, όπως τα αντισυλληπτικά χάπια, δρουν κυρίως μέσω αναστολής της ωορρηξίας. Παράλληλα, μπορούν να προσφέρουν επιπλέον οφέλη, όπως ρύθμιση του κύκλου και μείωση της δυσμηνόρροιας. Οι ορμονικές μέθοδοι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές όταν χρησιμοποιούνται σωστά, με ποσοστά αποτυχίας κάτω του 1% σε ιδανικές συνθήκες χρήσης.
Προτάσεις Heals
Μύθοι και Αλήθειες
Παρά την επιστημονική τεκμηρίωση, πολλοί μύθοι εξακολουθούν να επηρεάζουν τη στάση απέναντι στην αντισύλληψη.
Μύθος 1: Τα αντισυλληπτικά χάπια προκαλούν υπογονιμότητα
Αλήθεια: Η γονιμότητα επανέρχεται μετά τη διακοπή τους και δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να υποστηρίζουν μόνιμη επίδραση.
Μύθος 2: Τα αντισυλληπτικά προκαλούν καρκίνο
Αλήθεια: Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας σχετίζεται κυρίως με τον ιό HPV και όχι με τα αντισυλληπτικά. Μάλιστα, σύμφωνα με το National Cancer Institute, ορισμένες ορμονικές μέθοδοι μειώνουν τον κίνδυνο για άλλους τύπους καρκίνου, όπως των ωοθηκών και του ενδομητρίου.
Μύθος 3: Το προφυλακτικό προστατεύει απόλυτα
Αλήθεια: Είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό σε ποσοστό που ανέρχεται περίπου στο 98% με σωστή χρήση, αλλά όχι 100%. Η σωστή χρήση είναι καθοριστική.
Μύθος 4: Δεν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης κατά την περίοδο
Αλήθεια: Αν και μικρή, η πιθανότητα υπάρχει, ειδικά σε γυναίκες με σύντομο κύκλο.
Μύθος 5: Τα σπερματοζωάρια ζουν μόνο λίγες ώρες
Αλήθεια: Τα σπερματοζωάρια μπορούν να επιβιώσουν έως και 3–5 ημέρες στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα.
Μύθος 6: Το «χάπι της επόμενης ημέρας» αποτελεί κανονική αντισύλληψη
Αλήθεια: Πρόκειται για επείγουσα μέθοδο και όχι για τακτική χρήση και θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε έκτακτες περιπτώσεις.
Μύθος 7: Ο θηλασμός προστατεύει πλήρως από εγκυμοσύνη
Αλήθεια: Η μέθοδος της γαλουχικής αμηνόρροιας έχει περιορισμένη αξιοπιστία και ισχύει μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Μύθος 8: Τα αντισυλληπτικά προκαλούν αύξηση βάρους
Αλήθεια: Τα σύγχρονα σκευάσματα περιέχουν χαμηλές δόσεις ορμονών και δεν συνδέονται σημαντικά με αύξηση βάρους.
Συμπέρασμα
Παρότι υπάρχουν πολλές διαθέσιμες επιλογές, οι μύθοι και οι παρανοήσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στην ορθή χρήση τους. Η ενημέρωση που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και η καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας είναι καθοριστικής σημασίας για την επιλογή της κατάλληλης μεθόδου.
Πηγές
Binette, A., Howatt, K., Waddington, A., & Reid, R. L. (2017). Ten Challenges in Contraception. Journal of women's health (2002), 26(1), 44–49.
https://doi.org/10.1089/jwh.2016.5854
Black, K. I., Vromman, M., & French, R. S. (2025). Common myths and misconceptions surrounding hormonal contraception. Best practice & research. Clinical obstetrics & gynaecology, 98, 102573. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2024.102573
Centers for Disease Control and Prevention. (n.d.). Contraception effectiveness. https://www.cdc.gov/contraception
Kulig J. W. (1989). Adolescent contraception: nonhormonal methods. Pediatric clinics of North America, 36(3), 717–730. https://doi.org/10.1016/s0031-3955(16)36693-7
Planned Parenthood. (n.d.). Birth control. https://www.plannedparenthood.org/learn/birth control
Teal, S., & Edelman, A. (2021). Contraception Selection, Effectiveness, and Adverse Effects: A Review. JAMA, 326(24), 2507–2518. https://doi.org/10.1001/jama.2021.21392
World Health Organization. (n.d.). Contraception. https://www.who.int/health topics/contraception
