Το καλάθι σας είναι άδειο
Συντακτική ομάδα του heals, 13-01-2026
Όλοι οι συγγραφείς
Σκλήρυνση κατά Πλάκας: Τι είναι και πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τα συμπτώματα
Η σκλήρυνση κατά πλάκας δεν είναι απλώς μια διάγνωση — είναι μια καθημερινή πρόκληση που επηρεάζει το σώμα, το μυαλό και την ψυχολογία. Ξεκινά συχνά αθόρυβα, με μικρά σημάδια που μοιάζουν «ασήμαντα», αλλά μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που κινούμαστε, νιώθουμε και ζούμε. Η γνώση, η έγκαιρη ενημέρωση και η σωστή διαχείριση των συμπτωμάτων μπορούν να κάνουν τη διαφορά, χαρίζοντας δύναμη, έλεγχο και ποιότητα ζωής.
Πίνακας Περιεχομένων
- 1. Τι είναι η σκλήρυνση κατα πλάκας
- 2. Εμφάνιση και διάγνωση
- 3. Προτάσεις Heals
- 4. Σκλήρυνση κατά πλάκας: Πρώτα συμπτώματα
- 5. Σκλήρυνση κατά πλάκας: Αίτια
- 6. Διαχείριση των συμπτωμάτων
Τι είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας
Η σκλήρυνση κατά πλάκας ή Πολλαπλή Σκλήρυνση (ΠΣ), είναι μια χρόνια αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος η οποία χαρακτηρίζεται από απομυελίνωση, δηλαδή βλάβη στο προστατευτικό έλυτρο των νεύρων, την μυελίνη, στον εγκέφαλο και στο νωτιαίο μυελό.
Σε ένα υγιές νευρικό κύτταρο, η μυελίνη επιτρέπει την ομαλή και ταχεία μετάδοση των νευρικών σημάτων. Ωστόσο, στη σκλήρυνση κατά πλάκας, η μυελίνη εκφυλίζεται και καταστρέφεται, με αποτέλεσμα τα νευρικά σήματα να διαταράσσονται ή να διακόπτονται.
Η πορεία της νόσου μπορεί να ποικίλλει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή και, παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικές πρόοδοι στη θεραπεία, η σκλήρυνση κατά πλάκας παραμένει μία από τις συχνότερες αιτίες νευρολογικής αναπηρίας σε νέους ανθρώπους.
Εμφάνιση και διάγνωση
Η εμφάνιση της νόσου συνήθως συμβαίνει σε νεαρή ενήλικη ηλικία, μεταξύ 20 και 40 ετών, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής, την εργασία και τις κοινωνικές δραστηριότητες των ατόμων. Οι γυναίκες προσβάλλονται δύο έως τρεις φορές συχνότερα από τους άνδρες και παγκόσμια η σκλήρυνση κατά πλάκας απαντάται σε 33 ανά 100.000 άτομα, με σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών. Στην Ευρώπη η αναλογία ανέρχεται στα 108 ανά 100.000 άτομα. Η διάγνωση της σκλήρυνσης κατά πλάκας μπορεί να τεκμηριωθεί μόνο με κλινική ή/και ακτινολογική απόδειξη βλαβών στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Προτάσεις Heals
Σκλήρυνση κατά πλάκας: Πρώτα συμπτώματα
Τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκα εξαρτώνται από την εντόπιση και την έκταση των απομυελινωτικών βλαβών και μπορεί να είναι ποικίλα και απρόβλεπτα. Τα συχνότερα από αυτά αποτελούν:
- Οπτικά συμπτώματα: αιφνίδια, συνήθως μονόπλευρη, μείωση της οπτικής οξύτητας, πόνο στην κίνηση των οφθαλμών και διαταραχή της χρωματικής αντίληψης (οπτική νευρίτιδα). Η ΣΚΠ προκαλεί φλεγμονή και απώλεια μυελίνης στο οπτικό νεύρο, που μεταφέρει σήματα από το μάτι στον εγκέφαλο. Η μυελίνη λειτουργεί σαν μονωτικό για τα νευρικά σήματα· χωρίς αυτή, η μετάδοση είναι αργή ή μπλοκαρισμένη. Το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στη μυελίνη (αυτοάνοσο φαινόμενο).
- Κινητικές διαταραχές: μυϊκή αδυναμία, ημιπάρεση ή παραπάρεση και σπαστικότητα, που συχνά συνοδεύονται από δυσκολία στη βάδιση και στις λεπτές κινήσεις. Η απώλεια μυελίνης σε νεύρα που ελέγχουν τους μυς μειώνει την ικανότητα μετάδοσης ηλεκτρικών σημάτων από τον εγκέφαλο προς τους μύες. Οι περιοχές που επηρεάζονται μπορεί να είναι ο νωτιαίος μυελός ή οι νευρικές οδοί που συνδέουν εγκέφαλο και περιφέρεια.
- Αισθητικές διαταραχές: υπαισθησία, παραισθησίες, δυσαισθησίες, αίσθημα καύσου ή ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς και αιφνίδιο άλγος κατά την κάμψη του αυχένα. Η φλεγμονή στο νωτιαίο μυελό ή σε νεύρα που μεταφέρουν αισθητικές πληροφορίες εμποδίζει τη σωστή μεταφορά σημάτων αφής, πόνου ή θερμοκρασίας. Η απώλεια μυελίνης προκαλεί λάθος ή “διακοπτόμενη” μετάδοση των αισθητικών σημάτων.
- Συμπτώματα από το εγκεφαλικό στέλεχος και την παρεγκεφαλίδα: διπλωπία, νυσταγμός, διαταραχές οφθαλμικών κινήσεων, δυσαρθρία, αστάθεια και αταξία. Η μυελίνη σε περιοχές του εγκεφαλικού στελέχους και της παρεγκεφαλίδας καταστρέφεται → οι μύες των ματιών και η ισορροπία δεν ελέγχονται σωστά. Αυτές οι περιοχές είναι κρίσιμες για κίνηση, ισορροπία και ομιλία.
- Διαταραχές των σφιγκτήρων: ακράτεια ή κατακράτηση ούρων, εντερική δυσλειτουργία και σεξουαλικές διαταραχές. Βλάβες στο νωτιαίο μυελό επηρεάζουν νεύρα που ελέγχουν ουροδόχο κύστη, έντερο και σεξουαλικά όργανα. Οι σφιγκτήρες και οι σχετικοί μύες χρειάζονται σωστή νευρική εντολή για να λειτουργήσουν.
- Κόπωση: ένα από τα συχνότερα συμπτώματα. Ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός χρειάζονται περισσότερη ενέργεια για να μεταδώσουν σήματα όταν η μυελίνη καταστρέφεται. Η φλεγμονή και η κακή μετάδοση των νευρικών σημάτων προκαλούν γρήγορη κόπωση.
- Γνωστικές διαταραχές: επιβράδυνση επεξεργασίας πληροφοριών και διαταραχές μνήμης και προσοχής. Η βλάβη στις φαιές ουσίες του εγκεφάλου και στις συνδέσεις μεταξύ περιοχών επηρεάζει σκέψη, μνήμη και συγκέντρωση. Οι νευρικές οδοί που μεταφέρουν πληροφορίες δυσλειτουργούν λόγω απώλειας μυελίνης.
- Ψυχιατρικές εκδηλώσεις: κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές. Συνδυασμός βιολογικών παραγόντων (φλεγμονή, βλάβη σε νευρικά δίκτυα που επηρεάζουν διάθεση) και ψυχολογικών παραγόντων (άγχος από την ασθένεια). Η ΣΚΠ μπορεί να επηρεάσει τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου που ρυθμίζουν τη διάθεση, ενώ η χρόνια ασθένεια επηρεάζει ψυχολογικά.
Σκλήρυνση κατά πλάκας: Αίτια
Η παθογένεια της νόσου είναι πολυπαραγοντική και προκύπτει από την αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Γενετικά, έχουν αναγνωριστεί πολυμορφισμοί που σχετίζονται κυρίως με το ανοσοποιητικό σύστημα. Στους περιβαλλοντικούς παράγοντες περιλαμβάνονται:
- η λοίμωξη από τον ιό Epstein–Barr,
- η έλλειψη βιταμίνης D3,
- το κάπνισμα,
- η παιδική παχυσαρκία και
- η μειωμένη φυσική δραστηριότητα.
Οι παράγοντες αυτοί τροποποιούν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, προάγοντας μια προφλεγμονώδη και αυτοαντιδραστική ανοσολογική απάντηση.
Μορφές της νόσου
Η σκλήρυνση κατά πλάκας εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές, οι οποίες διαφέρουν ως προς την πορεία και τη βαρύτητα της νόσου.
Με την πάροδο του χρόνου, αρκετοί ασθενείς με υποτροπιάζουσα–διαλείπουσα μορφή εξελίσσονται σε δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή, όπου παρατηρείται σταδιακή και μόνιμη επιδείνωση της αναπηρίας, με λιγότερες υποτροπές και κυριαρχία της νευροεκφύλισης.
Η πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή εμφανίζεται εξαρχής με συνεχή επιδείνωση, χωρίς σαφείς υποτροπές, αφορά μικρότερο ποσοστό ασθενών και συχνά συνοδεύεται από κυρίως κινητικά συμπτώματα.
Το κλινικά μεμονωμένο σύνδρομο αναφέρεται σε ένα πρώτο απομυελινωτικό επεισόδιο που μπορεί να προηγηθεί της νόσου, ενώ το ακτινολογικά μεμονωμένο σύνδρομο αφορά άτομα χωρίς συμπτώματα, στα οποία ανευρίσκονται τυπικές αλλοιώσεις σκλήρυνσης κατά πλάκας στη μαγνητική τομογραφία, με πιθανότητα μελλοντικής εξέλιξης σε κλινικά εμφανή νόσο.
Η πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή εμφανίζεται εξαρχής με συνεχή επιδείνωση, χωρίς σαφείς υποτροπές, αφορά μικρότερο ποσοστό ασθενών και συχνά συνοδεύεται από κυρίως κινητικά συμπτώματα.
Το κλινικά μεμονωμένο σύνδρομο αναφέρεται σε ένα πρώτο απομυελινωτικό επεισόδιο που μπορεί να προηγηθεί της νόσου, ενώ το ακτινολογικά μεμονωμένο σύνδρομο αφορά άτομα χωρίς συμπτώματα, στα οποία ανευρίσκονται τυπικές αλλοιώσεις σκλήρυνσης κατά πλάκας στη μαγνητική τομογραφία, με πιθανότητα μελλοντικής εξέλιξης σε κλινικά εμφανή νόσο.
Διαχείριση των συμπτωμάτων
Η χρόνια φλεγμονή και το αυξημένο οξειδωτικό στρες συνδέονται άμεσα με συμπτώματα όπως η κόπωση, η μυϊκή αδυναμία και οι αισθητικές διαταραχές. Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών έχει οδηγήσει σε συμπληρωματικές παρεμβάσεις που μπορούν να υποστηρίξουν τη νευρολογική λειτουργία και να συμβάλλουν επικουρικά στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Η βιταμίνη D3 αποτελεί νευροπροστατευτικό παράγοντα και η συμπληρωματική χορήγηση της μπορεί να μειώσει τις υποτροπές και τις βλάβες που προκαλούνται, κυρίως λόγω της ανοσορρυθμιστικής και της αντιφλεγμονώδους δράση της. Συγκεκριμένα, επηρεάζει τη λειτουργία των Τ-λεμφοκυττάρων, περιορίζοντας την προφλεγμονώδη ανοσολογική απάντηση που οδηγεί σε απομυελίνωση, ενώ παράλληλα προάγει την επιβίωση των νευρώνων και συμβάλλει στη διατήρηση της ακεραιότητας τους, καθώς διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και εισέρχεται στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και ιχθυέλαια
Τα ω-3 λιπαρά οξέα (EPA, DHA και ALA) είναι πολυακόρεστα λιπαρά οξέα με ισχυρή αντιφλεγμονώδη και ανοσορρυθμιστική δράση. Μειώνοντας τις προφλεγμονώδεις και αυξάνοντας τις αντιφλεγμονώδεις κυτταροκίνες περιορίζεται η αυτοάνοση απάντηση. Ταυτόχρονα, ενισχύονται αντιοξειδωτικοί μηχανισμοί, ιδιαίτερα μέσω αύξησης της δραστηριότητας της γλουταθειόνης, ενώ βελτιώνεται η αναλογία των ω-6/ω-3 λιπαρών οξέων, η οποία είναι κρίσιμη για τη ρύθμιση της φλεγμονής.
Η χορήγηση του α-λιποϊκού οξέος μειώνει τη φλεγμονή και την απώλεια μυελίνης στον νωτιαίο μυελό, περιορίζοντας την είσοδο φλεγμονωδών Τ-λεμφοκυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Επιπλέον, το α-λιποϊκό οξύ λειτουργεί ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, βοηθώντας στην εξουδετέρωση των ελευθέρων ριζών και προστατεύοντας τα κύτταρα από οξειδωτικό στρες, το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου.
Το συνένζυμο Q10 προσφέρει υποστηρικτικά οφέλη στη σκλήρυνση κατά πλάκας, κυρίως μέσω της αντιοξειδωτικής και μιτοχονδριακής του δράσης, καθώς συμμετέχει στην παραγωγή ενέργειας και την αντιοξείδωση, εξουδετερώνοντας τις ελεύθερες ρίζες και προστατεύοντας τη μυελίνη και τα νευρικά κύτταρα από περαιτέρω φθορά και μειώνοντας σημαντικά την κόπωση των ασθενών.
Το μαγνήσιο συμβάλλει στη μείωση της ανοσολογικής δραστηριότητας και συνεπώς στον περιορισμό της φλεγμονής. Παράλληλα, αποτελεί και αυτό σημαντικό στοιχείο για τη σωστή λειτουργία των μιτοχονδρίων και την παραγωγή ενέργειας, ενώ δρώντας ως φυσικός ανταγωνιστής του ασβεστίου, μειώνει τη νευρομυϊκή υπερδιέγερση και βελτιώνει τη σπαστικότητα, ένα συχνό σύμπτωμα της νόσου. Τέλος, είναι απαραίτητο για τον μεταβολισμό της βιταμίνης D3, ενισχύοντας έμμεσα τα ανοσορρυθμιστικά της οφέλη.
Πηγές
AlAmmar, Welayah Ali et al. “Effect of omega-3 fatty acids and fish oil supplementation on multiple sclerosis: a systematic review.” Nutritional neuroscience vol. 24,7 (2021): 569-579.
doi:10.1080/1028415X.2019.1659560
Lorenzut, Simone et al. “Exploring the Pathophysiology, Diagnosis, and Treatment Options of Multiple Sclerosis.” Journal of integrative neuroscience vol. 24,1 (2025): 25081.
doi:10.31083/JIN25081
Maier, Jeanette A M et al. “Magnesium and the Brain: A Focus on Neuroinflammation and Neurodegeneration.” International Journal of molecular sciences vol. 24,1 223. 23 Dec. 2022,
doi:10.3390/ijms24010223
Mantle, David, and Iain P Hargreaves. “Coenzyme Q10 and Autoimmune Disorders: An Overview.” International Journal of molecular sciences vol. 25,8 4576. 22 Apr. 2024,
doi:10.3390/ijms25084576
Marcus, Revital. “What Is Multiple Sclerosis?” JAMA vol. 328,20 (2022): 2078.
doi:10.1001/jama.2022.14236
Marracci, Gail H et al. “Alpha lipoic acid inhibits human T-cell migration: implications for multiple sclerosis.” Journal of Neuroscience Research, Vol. 78, No. 3 (2004): 362-70.
doi:10.1002/jnr.20255
Oh, Jiwon et al. “Multiple sclerosis: clinical aspects.” Current Opinion in Neurology, Vol. 31, No. 6
(2018): 752-759. doi:10.1097/WCO.0000000000000622
Sangha, Amarpreet et al. “The Role of Vitamin D in Neuroprotection in Multiple Sclerosis: An Update.” Nutrients vol. 15,13 2978. 30 Jun. 2023, doi:10.3390/nu15132978
